Controllers (Denetleyiciler) Rehberi
Bu sayfayı ekleyen: #Netler
CodeIgniter 3 mimarisinde Controller (Denetleyici), uygulamanızın kalbidir. HTTP isteklerini karşılar, gerekli Model'leri çağırarak verileri işler ve elde edilen sonuçları View (Görünüm) dosyalarına aktararak kullanıcıya sunar. MVC (Model-View-Controller) kalıbında mantıksal akışın yönetildiği ana merkezdir.
1. Controller Nedir ve Nasıl Çalışır?
Aşağıdaki URI yapısına bir istek geldiğinde CodeIgniter varsayılan olarak ilgili Controller ve metodu çalıştırır:
http://example.com/index.php/[controller-sinifi]/[metod-adi]/[parametre-1]/[parametre-2]- controller-sinifi: Çağrılacak Controller dosyasının ve sınıfının adıdır.
- metod-adi: Sınıf içerisindeki çalıştırılacak fonksiyon/metot adıdır. Belirtilmezse varsayılan olarak
index()metodu çağrılır. - parametreler: Metoda iletilecek ek bağımsız değişkenlerdir.
2. Temel Controller Yapısı ve Kuralları
CodeIgniter 3'te Controller tanımlarken dikkat edilmesi gereken temel kurallar şunlardır:
- Dosya Konumu: Controller dosyaları
application/controllers/dizini altında yer almalıdır. - Dosya Adı: Dosya adının ilk harfi büyük olmalıdır (Örn:
Blog.php,User_profile.php). - Sınıf Adı: Sınıf adı dosya adı ile birebir aynı olmalı ve ilk harfi büyük yazılmalıdır.
- Kalıtım: Tüm Controller sınıfları
CI_Controllersınıfından türetilmelidir (extends CI_Controller).
Örnek Temel Controller (Blog.php)
<?php
defined('BASEPATH') OR exit('No direct script access allowed');
class Blog extends CI_Controller {
public function __construct()
{
parent::__construct();
// Controller yüklendiğinde çalışacak ortak yapılandırıcı (Constructor)
}
public function index()
{
echo "Blog Ana Sayfasına Hoş Geldiniz!";
}
public function detail($id = NULL)
{
echo "Görüntülenen Blog ID: " . $id;
}
}3. Metotlara Parametre Geçirme
URI üzerindeki segments (bölümler), Controller metoduna parametre olarak aktarılır.
Örnek URL:
http://example.com/index.php/products/shoes/red/42Controller Tanımı (Products.php):
<?php
defined('BASEPATH') OR exit('No direct script access allowed');
class Products extends CI_Controller {
public function shoes($color = 'default', $size = 0)
{
echo "Ayakkabı Rengi: " . $color . "<br>";
echo "Ayakkabı Numarası: " . $size;
}
}4. Alt Klasörlerde (Sub-folders) Controller Kullanımı
Büyük projelerde Controller dosyalarını organizasyonel olarak alt klasörlerde toplamak isteyebilirsiniz (Örn: Yönetim paneli için admin klasörü).
Dosya Yolu: application/controllers/admin/Users.php
Kod Yapısı:
<?php
defined('BASEPATH') OR exit('No direct script access allowed');
class Users extends CI_Controller {
public function index()
{
echo "Yönetim Paneli - Kullanıcı Listesi";
}
}Erişim URL Yapısı:
http://example.com/index.php/admin/users/indexNot: Alt klasör derinliği CodeIgniter 3 standartlarında varsayılan olarak tek seviyedir (
controllers/subfolder/Controller.php).
5. Varsayılan Controller ve Routing (Yönlendirme)
Sitede herhangi bir Controller belirtilmediğinde (http://example.com/) çalışacak varsayılan Controller application/config/routes.php dosyasında ayarlanır:
$route['default_controller'] = 'welcome';Ayrıca özel URL yapıları oluşturmak için de aynı dosyada tanımlamalar yapılabilir:
// http://example.com/hakkimizda -> Page Controller'ının about metoduna yönlendirilir
$route['hakkimizda'] = 'page/about';6. Gizli ve Özel Metotlar (Private / Protected Methods)
Dışarıdan HTTP isteği ile doğrudan erişilmesini istemediğiniz metotları iki farklı şekilde koruyabilirsiniz:
- Erişim Belirleyici Kullanmak: Metodu
privateveyaprotectedolarak tanımlamak. - Alt Çizgi
_İle Başlatmak: Public bir metodun adının başına_koyarsanız CodeIgniter bu metoda URL üzerinden erişimi engeller.
<?php
defined('BASEPATH') OR exit('No direct script access allowed');
class Dashboard extends CI_Controller {
public function index()
{
$this->_check_auth(); // Dahili kontrol metodu
echo "Kontrol Paneli";
}
// URL üzerinden tıklandığında erişilemez: /dashboard/_check_auth
private function _check_auth()
{
// Yetki kontrol mantığı
}
}7. _remap() Metodu İle İstekleri Yakalama
CodeIgniter, gelen isteği Controller içindeki metoda iletmeden önce _remap() adında özel bir metodun varlığını kontrol eder. Eğer bu metot tanımlanmışsa, gelen tüm URI istekleri varsayılan davranış yerine _remap() fonksiyonuna yönlendirilir.
<?php
defined('BASEPATH') OR exit('No direct script access allowed');
class Custom extends CI_Controller {
public function _remap($method, $params = array())
{
if ($method === 'gizli_sayfa') {
$this->custom_page();
} else {
$this->default_handler($method, $params);
}
}
private function custom_page()
{
echo "Özel Yönlendirilmiş Sayfa";
}
private function default_handler($method, $params)
{
echo "Aranan Metod: " . $method;
}
}8. View ve Model Nesnelerine Erişim (Controller İçi Entegrasyon)
Controller içerisinde veritabanı işlemlerini yapmak için Model, çıktı üretmek için View yüklenir.
<?php
defined('BASEPATH') OR exit('No direct script access allowed');
class Article extends CI_Controller {
public function view($id)
{
// 1. Model Yükleme
$this->load->model('article_model');
// 2. Model Üzerinden Veri Çekme
$data['article'] = $this->article_model->get_article_by_id($id);
if (empty($data['article'])) {
show_404(); // 404 Sayfası Göster
}
$data['title'] = $data['article']['title'];
// 3. View Yükleme ve Veri Aktarımı
$this->load->view('templates/header', $data);
$this->load->view('article/detail', $data);
$this->load->view('templates/footer');
}
}9. Sık Kullanılan Controller Yardımcıları ve Kütüphaneler
Controller içerisinde sıklıkla ihtiyaç duyulan temel servisler $this->load bileşeni üzerinden çağrılır:
// Kütüphane Yükleme
$this->load->library('session');
$this->load->library('form_validation');
// Helper (Yardımcı) Yükleme
$this->load->helper('url'); // redirect(), base_url() için
$this->load->helper('form');
// POST / GET Verilerine Erişim
$username = $this->input->post('username', TRUE); // TRUE XSS filtresi uygular
$search = $this->input->get('q', TRUE);
// Yönlendirme (URL Helper gerektirir)
redirect('login/index');10. En İyi Uygulamalar (Best Practices)
- İnce Controller, Şişman Model (Thin Controller, Fat Model): İş mantığını ve veritabanı sorgularını Controller yerine Model sınıflarında toplayın. Controller sadece akışı yönetmelidir.
- Girdi Güvenliği:
$this->input->post('key', TRUE)veya$this->input->get('key', TRUE)kullanarak gelen verileri XSS temizliğinden geçirin. - Doğrudan Erişimi Engelleyin: Dosya başındaki
defined('BASEPATH') OR exit('No direct script access allowed');satırını hiçbir Controller dosyasında unutmayın. - Sınıf Tanımları: Dosya isimleri ile sınıf isimlerinin büyük/küçük harf duyarlılığına (Case-sensitivity) özellikle Linux sunucularda dikkat edin.
Yorumlar (0)
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yapın!
Yorum Yap
Yorum yapmak için giriş yapın veya kayıt olun.