trkod.tr — Türkçe Kılavuzlar

Controllers (Denetleyiciler) Rehberi

Bu sayfayı ekleyen: #Netler

CodeIgniter 3 mimarisinde Controller (Denetleyici), uygulamanızın kalbidir. HTTP isteklerini karşılar, gerekli Model'leri çağırarak verileri işler ve elde edilen sonuçları View (Görünüm) dosyalarına aktararak kullanıcıya sunar. MVC (Model-View-Controller) kalıbında mantıksal akışın yönetildiği ana merkezdir.


1. Controller Nedir ve Nasıl Çalışır?

Aşağıdaki URI yapısına bir istek geldiğinde CodeIgniter varsayılan olarak ilgili Controller ve metodu çalıştırır:

http://example.com/index.php/[controller-sinifi]/[metod-adi]/[parametre-1]/[parametre-2]

2. Temel Controller Yapısı ve Kuralları

CodeIgniter 3'te Controller tanımlarken dikkat edilmesi gereken temel kurallar şunlardır:

  1. Dosya Konumu: Controller dosyaları application/controllers/ dizini altında yer almalıdır.
  2. Dosya Adı: Dosya adının ilk harfi büyük olmalıdır (Örn: Blog.php, User_profile.php).
  3. Sınıf Adı: Sınıf adı dosya adı ile birebir aynı olmalı ve ilk harfi büyük yazılmalıdır.
  4. Kalıtım: Tüm Controller sınıfları CI_Controller sınıfından türetilmelidir (extends CI_Controller).

Örnek Temel Controller (Blog.php)

PHP
<?php
defined('BASEPATH') OR exit('No direct script access allowed');

class Blog extends CI_Controller {

    public function __construct()
    {
        parent::__construct();
        // Controller yüklendiğinde çalışacak ortak yapılandırıcı (Constructor)

    }

    public function index()
    {
        echo "Blog Ana Sayfasına Hoş Geldiniz!";
    }

    public function detail($id = NULL)
    {
        echo "Görüntülenen Blog ID: " . $id;
    }
}

3. Metotlara Parametre Geçirme

URI üzerindeki segments (bölümler), Controller metoduna parametre olarak aktarılır.

Örnek URL:

http://example.com/index.php/products/shoes/red/42

Controller Tanımı (Products.php):

PHP
<?php
defined('BASEPATH') OR exit('No direct script access allowed');

class Products extends CI_Controller {

    public function shoes($color = 'default', $size = 0)
    {
        echo "Ayakkabı Rengi: " . $color . "<br>";
        echo "Ayakkabı Numarası: " . $size;
    }
}

4. Alt Klasörlerde (Sub-folders) Controller Kullanımı

Büyük projelerde Controller dosyalarını organizasyonel olarak alt klasörlerde toplamak isteyebilirsiniz (Örn: Yönetim paneli için admin klasörü).

Dosya Yolu: application/controllers/admin/Users.php

Kod Yapısı:

PHP
<?php
defined('BASEPATH') OR exit('No direct script access allowed');

class Users extends CI_Controller {

    public function index()
    {
        echo "Yönetim Paneli - Kullanıcı Listesi";
    }
}

Erişim URL Yapısı:

http://example.com/index.php/admin/users/index

Not: Alt klasör derinliği CodeIgniter 3 standartlarında varsayılan olarak tek seviyedir (controllers/subfolder/Controller.php).


5. Varsayılan Controller ve Routing (Yönlendirme)

Sitede herhangi bir Controller belirtilmediğinde (http://example.com/) çalışacak varsayılan Controller application/config/routes.php dosyasında ayarlanır:

PHP
$route['default_controller'] = 'welcome';

Ayrıca özel URL yapıları oluşturmak için de aynı dosyada tanımlamalar yapılabilir:

PHP
// http://example.com/hakkimizda -> Page Controller'ının about metoduna yönlendirilir

$route['hakkimizda'] = 'page/about';

6. Gizli ve Özel Metotlar (Private / Protected Methods)

Dışarıdan HTTP isteği ile doğrudan erişilmesini istemediğiniz metotları iki farklı şekilde koruyabilirsiniz:

  1. Erişim Belirleyici Kullanmak: Metodu private veya protected olarak tanımlamak.
  2. Alt Çizgi _ İle Başlatmak: Public bir metodun adının başına _ koyarsanız CodeIgniter bu metoda URL üzerinden erişimi engeller.
PHP
<?php
defined('BASEPATH') OR exit('No direct script access allowed');

class Dashboard extends CI_Controller {

    public function index()
    {
        $this->_check_auth(); // Dahili kontrol metodu

        echo "Kontrol Paneli";
    }

    // URL üzerinden tıklandığında erişilemez: /dashboard/_check_auth

    private function _check_auth()
    {
        // Yetki kontrol mantığı

    }
}

7. _remap() Metodu İle İstekleri Yakalama

CodeIgniter, gelen isteği Controller içindeki metoda iletmeden önce _remap() adında özel bir metodun varlığını kontrol eder. Eğer bu metot tanımlanmışsa, gelen tüm URI istekleri varsayılan davranış yerine _remap() fonksiyonuna yönlendirilir.

PHP
<?php
defined('BASEPATH') OR exit('No direct script access allowed');

class Custom extends CI_Controller {

    public function _remap($method, $params = array())
    {
        if ($method === 'gizli_sayfa') {
            $this->custom_page();
        } else {
            $this->default_handler($method, $params);
        }
    }

    private function custom_page()
    {
        echo "Özel Yönlendirilmiş Sayfa";
    }

    private function default_handler($method, $params)
    {
        echo "Aranan Metod: " . $method;
    }
}

8. View ve Model Nesnelerine Erişim (Controller İçi Entegrasyon)

Controller içerisinde veritabanı işlemlerini yapmak için Model, çıktı üretmek için View yüklenir.

PHP
<?php
defined('BASEPATH') OR exit('No direct script access allowed');

class Article extends CI_Controller {

    public function view($id)
    {
        // 1. Model Yükleme

        $this->load->model('article_model');

        // 2. Model Üzerinden Veri Çekme

        $data['article'] = $this->article_model->get_article_by_id($id);

        if (empty($data['article'])) {
            show_404(); // 404 Sayfası Göster

        }

        $data['title'] = $data['article']['title'];

        // 3. View Yükleme ve Veri Aktarımı

        $this->load->view('templates/header', $data);
        $this->load->view('article/detail', $data);
        $this->load->view('templates/footer');
    }
}

9. Sık Kullanılan Controller Yardımcıları ve Kütüphaneler

Controller içerisinde sıklıkla ihtiyaç duyulan temel servisler $this->load bileşeni üzerinden çağrılır:

PHP
// Kütüphane Yükleme

$this->load->library('session');
$this->load->library('form_validation');

// Helper (Yardımcı) Yükleme

$this->load->helper('url'); // redirect(), base_url() için

$this->load->helper('form');

// POST / GET Verilerine Erişim

$username = $this->input->post('username', TRUE); // TRUE XSS filtresi uygular

$search   = $this->input->get('q', TRUE);

// Yönlendirme (URL Helper gerektirir)

redirect('login/index');

10. En İyi Uygulamalar (Best Practices)

  1. İnce Controller, Şişman Model (Thin Controller, Fat Model): İş mantığını ve veritabanı sorgularını Controller yerine Model sınıflarında toplayın. Controller sadece akışı yönetmelidir.
  2. Girdi Güvenliği: $this->input->post('key', TRUE) veya $this->input->get('key', TRUE) kullanarak gelen verileri XSS temizliğinden geçirin.
  3. Doğrudan Erişimi Engelleyin: Dosya başındaki defined('BASEPATH') OR exit('No direct script access allowed'); satırını hiçbir Controller dosyasında unutmayın.
  4. Sınıf Tanımları: Dosya isimleri ile sınıf isimlerinin büyük/küçük harf duyarlılığına (Case-sensitivity) özellikle Linux sunucularda dikkat edin.

Yorumlar (0)

Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yapın!

Yorum Yap

Yorum yapmak için giriş yapın veya kayıt olun.